Maria Wacholc, Twoja muza, nr 1/2005

W Wydawnictwie Muzycznym TRIANGIEL ukazał się zbiór 24 kanonów skomponowanych przez Włodzimierza Sołtysika do tekstów polskich, angielskich i niemieckich przysłów. Charakterystyczną cechą tych kanonów jest potrójny tekst - oryginalna wersja popularnego przysłowia w każdym z trzech języków. Nową publikację zalecono do użytku szkolnego i może ona stanowić cenną pomoc dydaktyczną dla szkół muzycznych I i II stopnia.
Zbiór zawiera 18 kanonów trzygłosowych, pięć czterogłosowych i jeden pięciogłosowy. W pięciu kanonach zostały ponadto wykorzystane dodatkowe elementy rytmiczne, czyli klaskanie i tupnięcia (nr 1, 16, 20), oraz ostinato rytmiczne (nr 3 i 4) przeznaczone na instrumenty perkusyjne, takie jak drewienka czy triangiel. Jest także jeden kanon mówiony (Lepiej późno niż nigdy / Better late than never / Besser spät als nie), którego wykonanie polega na rytmicznej recytacji tekstu przysłowia. Oprócz kanonów kołowych w unisonie, z głosami powtarzającymi melodię od tego samego dźwięku, w zbiorze znajduje się czterogłosowy kanon w tercji (Pozory mylą / Appearances are deceitful / Der Schein trügt), w którym poszczególne głosy rozpoczynają melodię sukcesywnie o tercję niżej.
W wielu kanonach kompozytor wykorzystał rytmy polskich tańców narodowych. Są więc kanony w rytmie poloneza (Gdzie kucharek sześć, Po obiedzie spocznij chwilę), krakowiaka (Co nagle to po diable, Kto daje i odbiera, Nie taki diabet straszny), mazura (Kto się na gorącym sparzy, Lepiej późno niż nigdy, W  zdrowym ciele zdrowy duch), kujawiaka (Jak sobie pościelesz, Kto pod kim dołki kopie), czy oberka (Nie ma dymu bez ognia). Jest także kanon w rytmie walca (Nie ma róży bez kolców), polki (Nie mów hop) i marsza (Jaka praca taka płaca).
Zbiór uzupełniony jest wstępem w języku polskim i angielskim, w którym autor podaje najważniejsze informacje z dziejów kanonu, a także omawia zamieszczone utwory, ich przeznaczenie i sposób realizacji.
Przysłowia najczęściej nie mają autora, są anonimowe. W omawianym zbiorze nie brak jednak przysłów mających swój rodowód w sentencjach starożytnych mędrców czy w Biblii. Pochodzenie przysłów - tam, gdzie to było możliwe - autor zbioru podał bezpośrednio przy tekście nutowym poszczególnych utworów.
Zbiór Przysłowia w kanonach może być bardzo przydatny jako repertuar dla zespołów wokalnych i chórów w szkołach muzycznych I i II stopnia. Kanony, oparte na ścisłej imitacji, są bowiem najłatwiejszą pod względem wykonawczym formą muzyki polifonicznej, wymagającą od śpiewaków opanowania tylko jednego głosu. Stąd też są one chętnie i z dobrym skutkiem stosowane w edukacji muzycznej jako forma wprowadzająca uczniów w zagadnienia wykonawstwa muzyki wielogłosowej.
Zbiór ten może się okazać szczególnie pomocny w nauczaniu czytania nut głosem na lekcjach kształcenia słuchu w klasach IV-VI szkół muzycznych I stopnia, a także w szkołach muzycznych II stopnia. Kanony Włodzimierza Sołtysika, wyróżniające się urozmaiconą rytmiką i melodyką z licznymi następstwami chromatycznymi lub skokami interwałowymi, mogą stanowić wartościowy metodycznie materiał ćwiczeniowy, spełniając przy tym nie tylko określone wymagania dydaktyczne, ale także kryteria estetyczne. Stopień trudności solfeżowych poszczególnych kanonów jest zróżnicowany. Najłatwiejsze spośród nich mogą być wykonywane w klasach IV, V i VI szkół muzycznych I stopnia, trudniejsze mogą wzbogacić repertuar solfeżowy w szkole średniej.

Maria Wacholc